Zasiedzenie służebności przesyłu - obiektywizm czy kryształowy lobbing

Obecnie toczy się dyskusja w postaci konsultacji społecznych na temat dostosowania ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) do potrzeb współżycia społecznego w zakresie korzystania z przestrzeni osób trzecich przez przedsiębiorstwa przesyłowe. Zgodnie z propozycją nowelizacji z dnia 12.01.2010 r. ustawy Kodeks cywilny zaproponowano rozszerzenie beneficjentów służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstw zajmujących się transportem włączając do art. 49, § 1 „urządzenia linii tramwajowych, transportu linowego i linowo-terenowego, linii trolejbusowych oraz inne urządzenia podobne”.

Do konsultacji społecznych oficjalnie zaproszono wszelkie korporacje prawników, Izby gospodarcze reprezentujące przedsiębiorstwa przesyłowe oraz Polską Konfederację Pracodawców Prywatnych „Lewiatan”. Nasuwają się pytania: Gdzie się podziało społeczeństwo? Gdzie są właściciele nieruchomości? Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) w art. 2 stwierdza, że „Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej”. Zgodnie z przytoczonym zapisem wydawałoby się, że konsultacje społeczne powinny być prowadzone według zasady „nic o nas bez nas”. Tymczasem zainteresowanych właścicieli nieruchomości obciążonych infrastrukturą przesyłową potraktowano marginalnie (brak oficjalnego przedstawicielstwa w debacie społecznej) uważając, iż zaproszeniem do dyskusji jest zamieszczenie projektu ustawy na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości zgodnie z wymogami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414, z późn. zm.). Taki sposób podchodzenia do spraw związanych z możliwością zajęcia cudzych nieruchomości i korzystania z niech w sposób nieodpłatny (zasiedzenie) jest co najmniej nieetyczny i wskazuje na silny lobbing ze strony zainteresowanych przedsiębiorstw, a tym samym podważa obiektywizm w tworzeniu nowych przepisów.

Służebność przesyłu można nabyć poprzez:

  • zawarcie umowy cywilno-prawnej, w tym zawarcie umowy w formie aktu notarialnego;
  • w drodze decyzji administracyjnej, np. przy podziałach (art. 290 kc);
  • orzeczenie sądu w sprawach spornych (np. art. 290, § 3 lub art. 3052 kc);
  • nabycie przedsiębiorstwa lub urządzeń, na rzecz których służebność ustanowiono (art. 3053, § 1 kc);
  • w drodze zasiedzenia (art. 292 kc).

Zgodnie z art. 292 ustawy Kodeks cywilny „Służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia”.

Nadużycie polega na tym, że wykorzystano instytucję zasiedzenia polegającą na korzystaniu z nieruchomości, która miała nieuregulowany stan prawny – uzyskano w ten sposób legalne nabycie praw własności oraz korzystania z drogi koniecznej w przypadku braku możliwości dojazdu do siedliska lub innych działek, korzystania z dostępu do wody, itp. Zwiększano użyteczność nieruchomości nie generujących dochodu z zajęte przestrzeni w pasie służebności.

Wykorzystanie tych zapisów do obecnego prawnego stanu związanego z położeniem infrastruktury generującej dochód przedsiębiorstwom jest dyskryminacją obywateli.

Tak szerokie rozumienie możliwości zasiedzenia budzi wiele wątpliwości:

A co z sieciami podziemnymi ?

Nieprawne doliczenie do okresu zasiedzenia czasu trwania służebności gruntowej!

Nie powinno się ustanawiać nieodpłatnej służebności przesyłu w drodze zasiedzenia, jeżeli dotyczy to władnących prowadzących działalność gospodarczą.

Wszyscy, którzy z dobrej woli wyrazili zgodę na korzystanie z własnej nieruchomości zostaną w ten sposób poszkodowani (pokrzywdzeni), ponieważ nie otrzymają wynagrodzenia.

Podobnie dotyczy to przypadków, gdy przedsiębiorstwa bez zgody właścicieli nieruchomości posadowiły urządzenia na obcych gruntach.

  • Innym podobnym przykładem jest udzielenie zgody na lokalizację urządzeń przez wójta (ustawa z 1955 r. o wywłaszczeniach) bez uzyskania zgody właścicieli nieruchomości.
  • Podobnie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdzie zgodę na zajęcie nieruchomości może wydać starosta (czasowe zajęcie nieruchomości).

Czy właściciele nieruchomości obciążonych infrastruktura przesyłową mają jakiekolwiek ulgi z tytułu korzystania z usług przedsiębiorstw, którzy nieodpłatnie korzystają lub będą korzystali z ich nieruchomości?

A kto ponosi koszty podatków lokalnych od nieruchomości za obciążone grunty?


Dariusz Konieczny